Wie merkt dat iemand achteruitgaat, dat een huis te rommelig wordt of dat medicijnen blijven liggen? Vaak is het de wijkverpleegkundige die alles overziet en verbindt. Trees Olde Monnikhof-ten Hove is wijkverpleegkundige bij Zorgbalans, buurtteam Groenwijk, Haarlem-Noord. Vanuit ontmoetingscentrum De Schakel in Haarlem-Noord vertrekt zij elke ochtend met haar team de wijk in. “We drinken een kop koffie, bespreken de route en dan gaat iedereen op pad. De meesten op de fiets, enkelen met de auto.”

Wijkzorg

Het werk is veelzijdig. Trees en haar collega’s helpen bij dagelijkse verzorging, wondzorg en medicatie, maar letten ook op veiligheid in huis. “We proberen valincidenten te voorkomen en kijken altijd hoe iemand zo zelfstandig mogelijk kan blijven.”

Daarbij gaat het verder dan zorg alleen. “We willen mensen laten ervaren wat ze zelf nog kunnen. Dat geeft zelfvertrouwen en eigenwaarde. Met wat oefening of hulpmiddelen lukt het geregeld dat iemand weer zelf kan douchen of steunkousen aantrekken. Dat vind ik de mooiste momenten. Want hoe meer iemand zelf kan, hoe prettiger en vrijer het leven thuis wordt.”

Adempauze

“Mantelzorgers zijn daarbij écht onmisbaar”, benadrukt Trees. “Ze doen boodschappen, koken, regelen online zaken, helpen met de administratie. En dat is hard nodig omdat voor veel ouderen de digitale wereld lastig is. Tegelijkertijd vraagt het wel veel van hen. “Kinderen of partners hebben vaak zelf ook een gezin en werk. Dus als iemand vergeetachtig wordt en steeds belt met vragen, kan het snel zwaar worden. Frustratie ligt dan op de loer. En vergeet niet dat het emotioneel ook moeilijk is om een naaste achteruit te zien gaan.”

 “Daarom zijn goede gesprekken, erkenning en op tijd hulp inschakelen zó belangrijk. “Dat kan via familie, maar ook met logeerzorg, dagbesteding of ondersteuning van Tandem. Zo krijgt de mantelzorger even lucht, een moment om op te laden en weer met energie verder te gaan.”

Krachten bundelen

Samenwerking maakt een groot verschil. In De Schakel werken Zorgbalans en Tandem letterlijk onder één dak. “We lopen makkelijk bij elkaar binnen en als het nodig is, wordt er direct actie ondernomen. We benutten elkaars expertise goed. Tandem heeft veel ervaring met het begeleiden van mantelzorgers en kan vaak dingen regelen waar wij minder in thuis zijn.”

Volgens Trees spelen dus zoals gezegd ook mantelzorgers zelf een cruciale rol: zij kennen de cliënt door en door en geven betekenis aan gedrag. “Een dochter vertelde bijvoorbeeld waarom haar moeder altijd het licht aanlaat – ze was vroeger bang in het donker. Of iemand wordt gerustgesteld als je dingen meerdere keren bevestigt. Zulke inzichten maken de zorg persoonlijker én beter.”

Meer handen, meer hart

Toch weten veel mensen nog niet welke hulp er allemaal mogelijk is. “Veel denken dat ze thuiszorg alleen via de huisarts kunnen aanvragen, maar dat kan ook direct”, zegt Trees. “Ook zijn er vaak meer mogelijkheden dan men denkt. Die informatie mag duidelijker. Een flyer bij de huisarts, posters in het ontmoetingscentrum, dat zou enorm helpen om de drempel te verlagen.”

Daarnaast maakt Trees zich zorgen over het tekort aan vrijwilligers. “Voor kleine dingen zijn ze goud waard: een boodschap doen, iemand naar het ziekenhuis rijden of gewoon even gezelschap houden. Buuv en Buurts zijn al fantastisch, maar soms heb je nú iemand nodig. Daarom hoop ik op meer vrijwilligers die direct aan ons team verbonden zijn. Zonder hen kan er eigenlijk niets.”

Liefdevolle laatste fase

In de palliatieve zorg wordt die samenwerking nóg belangrijker. “In de laatste levensfase gaat het niet alleen om medische ondersteuning, maar juist om aandacht en nabijheid”, legt Trees uit. “We schakelen dan vaak vrijwilligers in vanuit het hospice, die ondersteuning bieden in de thuissituatie. Dat is zó liefdevol. En het brengt rust, voor de cliënt én voor de familie.”

Samen verder

Samenwerking is de sleutel, concludeert Trees. “Mantelzorgers, vrijwilligers, professionals en organisaties als Tandem, we hebben elkaar nodig. Door goed te communiceren en op tijd af te stemmen, voorkomen we dat mensen er alleen voor staan. Alleen samen houden we de zorg mensgericht. Met aandacht, vertrouwen en een warm hart.”