Wmo-consulent Joost Cuppen ziet dagelijks hoe groot de rol van mantelzorgers is – en hoe zwaar die kan drukken. “Een voorziening lijkt misschien puur voor de cliënt, maar biedt juist ook lucht aan degene die zorgt. Het is een adempauze.”

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) helpt inwoners zo lang mogelijk zelfstandig thuis te wonen en mee te doen in de samenleving. “Wij doen het hele traject”, legt Joost uit. “Van melding en huisbezoek tot verslaglegging en het toekennen van voorzieningen en diensten. Dat kan gaan om huishoudelijke hulp, een scootmobiel of begeleiding.”

Joost werkt inmiddels ruim zes jaar in de gemeente Bloemendaal. Met zo’n 23.000 inwoners en een klein team zijn de lijnen kort. “We doen allemaal alles. Daardoor schakelen we snel en benutten we elkaars expertise. In ons team zitten fysiotherapeuten, ergotherapeuten en iemand met ervaring bij een zorgkantoor. Zelf kom ik uit de psychiatrie.”

Achter de voordeur

Na een Wmo-melding volgt meestal een huisbezoek. Daarbij schuift ook vaak een partner, kind, buurman of hulpverlener aan. “Dat adviseren we ook”, zegt Joost. “Want net als bij een ziekenhuisafspraak kan zo’n keukentafelgesprek spannend zijn. En er komt veel op je af. Heeft iemand niemand, dan wijs ik op kosteloze cliëntondersteuning via Mee en de Wering, Wij Heemstede of Welzijn Bloemendaal.”

In zulke gesprekken wordt zichtbaar hoe zwaar mantelzorg kan zijn. Joost herkent het ook in zijn eigen familie. “Mijn oom met dementie vond na lang weigeren toch een dagbesteding waar hij zich prettig voelt. Mijn tante leeft daardoor helemaal op. Ze kan weer lunchen of fietsen en houdt het thuis langer vol.” Ook in zijn werk komt hij dat tegen. “Een vrouw kon dankzij logeerzorg een week op vakantie. Ze kwam opgeladen terug en kon het weer aan.”

Hij belt na afloop geregeld nog eens. “We willen niet iets toekennen en dan achteroverleunen. Juist als er mantelzorgers bij betrokken zijn, blijven we meedenken.”

Wanneer het zwaar wordt

Veel mantelzorgers vragen pas hulp als het eigenlijk al te veel is geworden. Niet bewust, maar omdat de achteruitgang van een naaste geleidelijk gaat. “Voor je het doorhebt ben je 24/7 aan het zorgen”, zegt Joost. “En omdat de Wmo pas in beeld komt bij een melding, is het signaleren van overbelasting cruciaal. Soms lijkt het te gaan om iets kleins, zoals een vervoerspasje, maar als je doorvraagt blijkt de partner al jaren op zijn tandvlees te lopen. Juist dat bespreekbaar maken is belangrijk.”

Daarbij verwijst hij geregeld naar Tandem. “Het is vrijblijvend en kosteloos, en mensen bepalen zelf hoe intensief ze ondersteuning willen. Voor veel mantelzorgers is het al fijn om hun verhaal kwijt te kunnen of een praktische tip te krijgen. Tandem verwijst bovendien terug als er meer nodig is. Hun aanpak is krachtig en to the point. Precies wat mantelzorgers nodig hebben, want die zitten meestal niet te wachten op urenlange gesprekken.”

Steun én waardering

De mantelzorger is meer dan ooit aan zet, benadrukt Joost. Want door lange wachtlijsten en wisselend personeel is professionele hulp niet altijd beschikbaar. “Heb je eindelijk een fijne thuiszorgmedewerker, dan vertrekt die weer. In zo’n situatie komt de druk vanzelf terecht bij de naaste. Toch is hulp uit het eigen netwerk niet voor iedereen vanzelfsprekend. Dan hoor je: ‘Mijn kinderen hebben het al zo druk.’ Maar lukt het om dat netwerk te activeren, dan maakt dat echt verschil.”

Mantelzorgers verdienen volgens hem niet alleen steun, maar ook erkenning. Daarom is ook de jaarlijkse Dag van de Mantelzorg, georganiseerd door Tandem, zo belangrijk. Bedoeld voor iedereen die bij Tandem geregistreerd staat. “Mantelzorgers krijgen die dag aandacht en worden in het zonnetje gezet. Het gaat echt om hén. Die waardering moet je niet onderschatten – zolang mantelzorgers het volhouden, kan degene voor wie ze zorgen langer thuis blijven wonen. En dat is uiteindelijk wat we allemaal willen.”