Wanneer een kind opgroeit in een gezin waar extra zorg nodig is, kan dat invloed hebben op zijn ontwikkeling, (school)prestaties en vooral op het ‘kind-zijn’. Het helpt als er op de basisschool aandacht en erkenning is voor de zorgsituatie, zo weet Annemieke Stobbe, intern begeleider op OBS De Dolfijn in Haarlem-Noord.

Annemieke en haar collega Femke Bakker willen daarom zo goed mogelijk zicht hebben op de thuissituatie van kinderen, om te kijken waar zij vanuit school extra ondersteuning kunnen bieden. “Denk aan een kind dat thuis extra zorgtaken moet uitvoeren”, vertelt Annemieke. “Of waarvan we weten dat hij of zij alles zelf moet doen. Als dat kind structureel te laat in de klas is, helpt het niet om straffen uit te delen of iets te zeggen als ‘dan moet je maar tien minuten eerder uit bed komen’. Op tijd komen is in zo’n geval van ondergeschikt belang.”

Aandacht en invloed

“Voor kinderen met een gehandicapte broer of zus, of een zieke ouder, geldt dat zij zichzelf vaak zorgen maken, soms het gevoel hebben dat er minder aandacht voor hen is of dat het gevolgen heeft voor hun hobby’s, vriendschappen of vakantie. Ook hebben zij vaak taken en verantwoordelijkheden die leeftijdsgenoten niet hebben. Denk verder aan kinderen met een broer of zus met gedragsproblematiek, of als er in het gezin sprake is van drank- of drugsproblematiek. Dan gebeuren er thuis soms dingen die een kind eigenlijk niet mee zou moeten maken. Al dit soort situaties heeft invloed op een kind, wat je terugziet in schoolprestaties, sociaal-emotionele ontwikkeling of in houding en gedrag.”

Wanneer er zorgen zijn om een leerling, wordt dat in eerste instantie met de ouders besproken – door de leraar en/of de intern begeleiders. Is er sprake van heel complexe situaties, dan kan vanuit het school-overstijgende samenwerkingsverband specifieke expertise worden ingeschakeld. Daarnaast vindt Annemieke het belangrijk om vooral het kind zelf te zien: “Sommige kinderen vinden het fijn als ze hun verhaal kunnen doen en af en toe even bij te praten hoe het gaat. Dat kan met ons als intern begeleiders, of in een traject met onze kindercoach waar ze alles, compleet vertrouwelijk, van zich af kunnen praten.”

Ruimte, herkenning en begrip

De Dolfijn maakt dankbaar gebruik van de acties vanuit Tandem Mantelzorg, zoals bonnen voor een gratis ijsje of een bioscoopbezoek. “Mijn collega Femke heeft dat heel goed opgepakt, door alle kinderen die met een zorgsituatie te maken hebben even bij elkaar te halen. Wij geven dan uitleg over mantelzorg en kinderen die dat willen kunnen hun verhaal delen. Zo worden ze gezien in hun situatie en dat geeft ruimte, herkenning en begrip. En natuurlijk krijgen ze dan de bonnen. Op zo’n moment zelf reageren kinderen meestal wat timide, maar in de periode daarna komen kinderen vaak blij vertellen dat ze een ijsje hebben gehaald of naar welke film ze zijn geweest.”

“Zeker voor jonge kinderen geldt, dat zij hun situatie als ‘normaal’ zien: het is immers onderdeel van hun opgroeien. Maar een zorg- of zelfs een onveilige situatie heeft heel veel impact. Veiligheid vormt de basis voor ontwikkeling, het is echt van belang dat we daar op school alert op zijn en zorgen dat kinderen zich gezien voelen.”