Wanneer Paul van Manen twee weken gaat logeren, verandert er iets in hun huis in Vogelenzang. Niet omdat het stiller wordt, maar omdat de zorg even stopt. Sinds Paul in 2010 drie herseninfarcten kreeg, zorgt Silvia vrijwel onafgebroken voor hem. Dankzij logeerzorg via Tandem kan zij af en toe op adem komen.

“Die eerste keer dat Paul naar Alverna ging – een plek waar mensen tijdelijk verblijven met professionele zorg – voelde voor mij als een wonder”, zegt ze. “Even een week of twee geen verantwoordelijkheid hebben, wat een cadeau.” Voor het eerst in jaren hoefde Silvia nergens op te letten. De eerste keer ging ze naar een vriendin in Düsseldorf, de tweede keer bleef ze thuis. “Het maakt eigenlijk niet uit waar ik ben. Het belangrijkste is dat ik weet: Paul is veilig en wordt goed verzorgd.”

Voor buitenstaanders is dat misschien moeilijk te begrijpen. Wat zijn nou twee weekjes? Maar mantelzorg stopt nooit echt, legt ze uit. “Zelfs als ik op de bank zit of naar buiten ga, blijft de zorg in mijn hoofd meedraaien. Alleen als hij er niet is, voel ik die plicht niet. Dan kan ik gewoon even Silvia zijn.”

Klap op klap

Zestien jaar geleden veranderde hun leven abrupt toen Paul kort na elkaar drie herseninfarcten kreeg. Hij was 53 en moest opnieuw leren lopen, slikken en bewegen. “Het was erbarmelijk met me gesteld”, vertelt hij. “Mijn rechterkant viel uit. Ik kon niet eens rechtop zitten en was totaal afhankelijk van anderen. Dat ben ik helemaal niet gewend.”

Na een lange revalidatie kwam er stap voor stap iets terug, maar het leven werd nooit meer hetzelfde. Lopen en spreken gaan nog altijd moeizaam. “Je moet leren gebruiken wat je nog over hebt”, zegt hij nuchter. “Alles wat ik rechts deed, doe ik nu links.”

Alsof de beroertes nog niet genoeg waren, volgde al snel een nieuwe klap. Pauls bedrijf in elektronische onderdelen, waar hij ruim veertig jaar aan had gebouwd, viel na zijn ziekte stil. “Relaties die ik jarenlang had opgebouwd, wilden me ineens niet meer ontvangen.” Tegelijk moest Silvia de weg vinden in een wirwar van regels en instanties. Omdat Paul als zzp’er geen arbeidsongeschiktheidsverzekering had én nog geen 55 was, vielen veel regelingen af. “Je hoort vooral wat er níet kan. Maar niemand die vertelt waar je wél terechtkunt.”

En ondertussen ging de zorg voor Paul gewoon door.

Altijd ‘aan’

Langzaam werd Paul weer iets zelfstandiger. Hij leerde zichzelf wassen, aankleden en naar het toilet gaan, en werkte later nog een tijdje via o.a. Paswerk. Toch blijft hij in het dagelijks leven op veel punten afhankelijk van hulp.

“Toen Paul ziek werd, ben ik ‘aan’ gegaan”, zegt Silvia. “En dat sta ik eigenlijk nog steeds.” Vooral in het begin waren er angstige momenten. Zoals toen Paul zich zo verslikte dat hij dreigde te stikken. “Ik ben maar klein en kon de heimlich niet doen. Dus sloeg ik hem zo hard op zijn rug dat ik dacht dat ik die had gebroken. Het kwam goed, maar die angst blijft bij je.” In diezelfde periode vertrok hun zoon naar Groningen om te studeren. “Mijn ‘zonnetje’ ging uit huis en mijn man was zichzelf niet meer. Ik voelde me lange tijd echt alleen.”

Intussen kreeg Silvia zelf klachten: rugpijn, kaakproblemen, duizeligheid, stress. “De zorg voor hem gaat altijd voor”, zegt ze. “Maar soms denk ik: wie zorgt er eigenlijk voor mij?”

Adempauze

Dat antwoord kwam toen Jet van Tandem bij hen langskwam. Silvia: “Ze liet zien welke respijtmogelijkheden er allemaal zijn, zoals dagbesteding, vervoer en logeerzorg. Er ging een wereld voor me open.” Tegenwoordig gaat Paul één of twee dagen per week naar dagbesteding. “Heel belangrijk, want ik wil dat hij lééft. Dat hij onder de mensen komt.”

Paul heeft daar soms zijn bedenkingen bij. “Ik moet wel een beetje een gesprek kunnen voeren”, bromt hij. En bij logeerzorg vindt hij het lastig wanneer hij een kamer moet delen met iemand die er slechter aan toe is dan hij. Toch doet hij het graag voor Silvia.

Binnenkort gaat hij weer een tijdje logeren. Silvia kijkt er nu al naar uit – misschien gaat ze naar familie in Brazilië. En er is nóg iets om naar uit te kijken: hun eerste kleinkind is op komst. “Daar wil ik straks wel energie voor hebben”, zegt ze stralend. “Juist daarom ben ik zo dankbaar voor Tandem. Voor iemand zorgen kun je niet uitzetten. Maar als dat soms even op pauze mag, is dat een zegen.”